OKC_Logo

Busjes of bakfietsen: Hoe bezorg je pakketjes in drukke steden?

Delivery-bike

In de afgelopen jaren is het aantal online bestellingen enorm toegenomen. Dat zorgt er bijvoorbeeld voor dat u en ik minder naar fysieke winkels gaan, maar het is er ook de oorzaak van dat er steeds meer bestelbusjes, -auto’s en -fietsen rondrijden in veel binnensteden, waar vaak weinig ruimte is. In de gemeente Delft leidt dit bijvoorbeeld tot opstoppingen van de smalle straatjes tijdens het in- en uitladen van winkeliers, terwijl bezorgdiensten in Rotterdam steeds vaker kiezen voor bakfietsen om de pakketjes bij ons thuis te bezorgen. In deze blog leggen wij uit waar deze verschillen vandaan komen en welke beleidskeuzes overheden kunnen maken om ervoor te zorgen dat bezorgers kiezen voor kleinere vervoersmiddelen, die vaak minder milieubelastend zijn.

In grote steden is het niet efficiënt om met grote bestelbussen door de binnenstad te rijden. In die steden staan bestelbusjes namelijk vaak te wachten op stoplichten of voor rotondes, terwijl het voor bezorgers op de fiets makkelijker is om door het verkeer te manoeuvreren. Vanuit dit oogpunt hebben wij onderzocht of bezorgdiensten ertoe verleid kunnen worden om kleinere voertuigen in te zetten in (drukke) binnensteden. In principe is dit niet het geval op rustige wegen: De bestelauto’s kunnen dan goed doorrijden, waardoor weinig tijd verloren raakt. Daarnaast kan een bestelauto meer pakketjes meenemen dan een bakfiets, waardoor er minder bestelauto’s nodig zijn om hetzelfde aantal pakketjes te bezorgen – en dat is over het algemeen goedkoper. Als het relatief ‘duurder’ wordt om met een bestelauto te rijden, door ernstige vertraging of belasting, wordt het echter interessant voor bezorgdiensten om bakfietsen in te zetten voor het afleveren van de pakketjes.

Ons experiment

Wij hebben dit effect aangetoond door onder drie verschillende omstandigheden een ideale routeplanning te maken voor bezorgdiensten in een gesimuleerde omgeving. Daarin worden de bestellingen volledig willekeurig door een fictieve ‘stad’ geplaatst en moet de bezorgdienst alle pakketjes afleveren. In de eerste plaats is er het ‘goedkope’ scenario, waarin elke bezorgdienst zijn routes plant met behulp van bestelbusjes die overal goed kunnen doorrijden zonder extra belastingen. Daarnaast waren er twee scenario’s waarin het duurder was om met grote voertuigen te rijden in de buurt van het fictieve ‘stadscentrum’. In het tweede scenario was nog steeds enkel bestelbusjes beschikbaar, waardoor de kosten van het bezorgen omhoog gingen en er nog steeds veel bestelbusjes door het centrum reden. Daarnaast was er een scenario waarin de bezorgmaatschappij ook kon beschikken over bakfietsen, waarmee het goedkoop was om rondom het centrum te rijden en over kleine bezorgauto’s, die duurder zijn dan de bakfietsen en goedkoper dan de bestelbusjes.

In dat laatste scenario is het lastiger om de ideale routes voor de bezorgdiensten te bepalen, omdat er veel meer mogelijke combinaties van routes zijn nu het een rol speelt met welk vervoersmiddel een route wordt gereden. Dit hebben wij opgelost door de klanten in het centrum toe te wijzen aan de bakfietsen, die in de buitenwijken aan de bestelbusjes en de klanten daar tussenin aan de (kleine) bestelautootjes. Zo konden wij aantonen dat het goedkoper was om dit onderscheid te maken dan om alle pakketjes met de bestelbusjes te bezorgen.

Dit gesimuleerde experiment toont aan dat bezorgmaatschappijen er belang bij hebben om hun pakketjes met bakfietsen te bezorgen in drukke steden, waar oponthoud zorgt voor veel verloren tijd – en tijd is geld! Het laat ook zien dat samenwerking tussen kleine bezorgdiensten of ondernemers met hun eigen winkel, die elke dag maar één route rijden met een bestelbus, kan leiden tot lagere kosten voor iedereen. Tot slot bevat dit experiment een les voor lokale overheden die vinden dat hun straten verstopt raken door het laden en lossen van bestelbusjes: Adequate belastingen kúnnen ervoor zorgen dat die bezorgingen voortaan met een bakfiets worden gedaan, en niet met bestelbusjes. Door het geld dat met die belastingen wordt verdiend te herinvesteren in lokale ondernemingen of door (elektrische) bakfietsen te subsidiëren, hoeven ondernemers niet het kind van de rekening te zijn.